Na światło dzienne wyszły e-maile, w których to dyrektor Gagosian Gallery w imieniu światowej sławy fotografa Andreasa Gursky’ego negocjował z Walt Disney Company, Marvel Comics i DC Comics prawa do użycia wizerunku Supermana, Iron Mana, Spidermana i Batmana w projektach Niemca…

Trudne prawa do Super Bohaterów

Słynny fotoreporter Robert Capa powiedział o fotografiach tak: „że jeżeli zdjęcie jest nieudane, to znaczy, że nie podeszło się wystarczająco blisko”. Nieudanych zdjęć możemy na pęczki znaleźć w google grafika. Natomiast są i takie, które warte są miliony, ale żeby je zobaczyć, to przede wszystkim trzeba udać się do miejsc, które skupiają najlepsze fotograficzne dzieła. Takim miejscem jest Gagosian Gallery, galeria sztuki współczesnej. Jej oddziały znajdują się w Nowym Yorku, Londynie, Beverly Hills, Rzymie, Paryżu, Genewie i Hong Kongu. To dla niej tworzy Andreas Gursky. On manipuluje obrazem dzięki możliwościom cyfrowym. W londyńskim domu aukcyjnym Sotheby sprzedano pracę Niemca za 3 miliony 346 tysięcy 457 dolarów, co stanowi absolutny rekord. Teraz do swoich zdjęć chciał wykorzystać motyw super bohaterów ze światowych filmów. Tylko pojawił się problem praw autorskich, a dokładnie umowy licencyjnej. Ogólnie szerzej o umowach pisaliśmy już na Lookreatywni.pl tutaj a teraz przeanalizujemy problem decydentów amerykańskich filmów.

W maju 2013 r. Dyrektor Gagosian Gallery, Louise Neri skontaktował się z prezesem Sony Pictures Entertainment, Michaelem Lyntonem, pisząc następującego e-maila:

„Andreas Gursky rozpoczął pracę nad nowym projektem, w którym chciałby wykorzystać różnych bohaterów Marvela. Czy mógłbym prosić o poradę jak postępować prawnie?”

Odpowiedź była szybka:

„Użycie bohaterów Marvela jest bardzo, bardzo trudne. Facet jest teraz w kontakcie z Ike Permutter (red. prezes Sony), który jest w Nowym Yorku. On kontroluje wszystko.”

Uzupełnijmy. Marvel to amerykańskie komiksowe wydawnictwo, należące do Marvel Entertainment, jednej z filii The Walt Disney Company. To przedsiębiorstwo wydało komiksy opisujące przygody m.in. Iron Mana, Spidermana i Fantastycznej Czwórki. Ale nie towarzyszyło Batmanowi i Supermanowi, ponieważ prawa do nich posiada DC Comics. Szefem sprawującym pieczę nad DC Comics jest producent Charles Roven.

Kolejna wymiana e-maili miała miejsce w listopadzie 2013 r.:

„On (red. Andreas Gursky) chciałby kontynuować (red. pracę) z różnymi bohaterami i zwrócił uwagę na Batmana i Supermana. Czy mam rację, że należą teraz do DC Comics? Czy byłbyś w stanie nam pomóc? W zasadzie, co Andreas potrzebuje, to uzyskanie plików hi-res, dzięki którym będzie mógł pracować nad nowymi zdjęciami. Jeśli myślisz, że możesz nam pomóc, to możemy przejść do bardziej szczegółowych obrazów, których on szuka. Z Ironmana, to była klasyczna scena pocałunku pomiędzy Pepperportt (red. grała ją Gwyneth Paltrow) a Ironmanem, w której tle był zarys zachodu słońca”

Prawo a komiks. Zdjęcia Super Bohaterów a ochrona wizerunku

Andreas Gursky pierwsze prace przedstawił wiosną ubiegłego roku w White Cube w Londynie. Wtedy to zabroniono robienia zdjęć. Ironamana przedstawiono, jak już napisałem, z dziewczyną, natomiast Spidermana ukazano w pozie siedzącego ponuro Myśliciela, dokładnie odzwierciedlono rzeźbę wykonaną przez Aguste’a Rodina. Teraz mają one ukazać się w Stanach Zjednoczonych. Jak donosi The Art Newspaper przez ostatnie miesiące w negocjacjach brali udział: Robert Iger, prezes Walt Disney Company, Kevin Tsujihara, prezes Warner Brothers, producent Charles Roves. Dalej w „wyciekłych” do Internetu wiadomościach mailowych czytamy m.in. o warunkach, na których Marvel mógł udzielić upoważnienia do korzystania z wizerunku m.in. Spidermana. Te warunki to m.in:

1) 10% wynagrodzenia od sprzedanych dzieł z wizerunkiem bohaterów komiksów musi zostać przelane na konto Marvel

2) prace mają być zatwierdzane przez Marvel zanim ukażą się publicznie.

Gursky zaoferował podobno, że na każdym zdjęciu będzie mały nadruk Spidermana lub Ironmana (o wartości około 100 tys. euro każda) w zamian za opłatę licencyjną. Centa detaliczna dla jednego pełnowymiarowego obrazu to koszt około 350 tys. euro.

Fotograf musiał jeszcze przekonać Charlesa Rovena, który był zaniepokojony, że Niemiec chce wykorzystać nieaktualne zdjęcia Batmana, kiedy to jeszcze główną rolę grał Christian Bale, a nie Ben Affleck (którego będziemy mogli zobaczyć już w 2016 r. w filmie Batman v Superman: Świt Sprawiedliwości).

Prawo a komiks: Trudne negocjacje o prawa do Super Bohaterów

Ostateczne warunki umowy nie są znanej opinii publicznej, ale wydaje się, że wydawcy posiadają ścisłą kontrolą nad prawami autorskimi. Dulce Pinzon, meksykański artysta wykorzystywał już wizerunek Super Bohaterów w swoich pracach. Myślimy jednak, że sprawa między Andreasem Gurskym a właścicielami praw autorskich do Super Bohaterów będzie się rozwijać w spokoju i nie będzie o niej głośno tak jak o sporze trwającym 30 lat dotyczącym Bolka i Lolka…

***

Autor tekstu: Michał Krogulec – młody dziennikarz, student II roku prawa w Wyższej Szkole, Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych w Kielcach, mający dwie pasje: prawo autorskie i sport. Idący przez życie z przesłaniem Andrzeja Turskiego, który mówił, że: „dziennikarstwo to nie jest rzemiosło, to jest misja i powołanie”.

Fot.: Spiderman, autor: Gage Skidmore, CC BY SA 2.0