Alexa Meade to młoda amerykańska malarka, która słynie z tworzenia tzw. żywych obrazów. Alexa Meade swoją wyjątkową technikę opatentowała w 2009 roku w Biurze Patentów i Znaków Towarowych Stanów Zjednoczonych (UPSTOThe United States Patent and Trademark Office). Mogła dokonać takiej rejestracji, ponieważ amerykańskie prawo patentowe daje możliwość patentowania metod działania. Czy podobnej rejestracji Alexa Meade mogłaby dokonać w Polsce? Co może (a co nie) uzyskać prawo do patentu zgodnie z polskim prawem własności intelektualnej? W jaki sposób Amerykanka mogłaby zabezpieczyć swoje dzieła w naszym porządku prawnym?

Patent na metodę twórczą

Alexa Meade_Zuzanna BijochOryginalność prac Alexy Meade polega na tym, że artystka tworzy swoje obrazy bezpośrednio na przedmiotach oraz osobach, które zaprasza do współpracy. Alexa pomalowaną odpowiednio osobę zestawia z przygotowanym wcześniej przez siebie tłem, a całość fotografuje Boe Marion – jedyny fotograf, z którym współpracuje artystka. Zestawione ze sobą przestrzenie do złudzenia przypominają płaskie, klasyczne obrazy.

Do jednego ze swoich projektów Alexa Meade zaprosiła w ubiegłym roku polską modelkę Zuzannę Bijoch, która zgodziła się pozować malarce w niezwykłej i tajemniczej sesji Beneath the Sparrows Wing When She Sings przygotowanej specjalnie dla magazynu Scandinavia SSAW.

Wyjątkowy styl Alexy docenił nawet sam Jay-Z, który na swoim koncie w serwisie YouTube zamieścił film „Off The Wall” – video, na którym pokazany jest cały proces powstania obrazu Meade:

Alexa Meade dla Desigual

Z okazji tegorocznego Światowego Dnia Sztuki Alexa Meade została zaproszona do współpracy przy tworzeniu zdjęć do najnowszej kampanii reklamowej marki Desigual. Artystka była odpowiedzialna za stworzenie malarskiego tła dla trzech rożnych scenariuszy zdjęć przedstawiających modelki reklamujące torebki marki Desigual. Efekt? Zachwycający:

Patent na metodę twórczą – możliwy?

Oryginalna metoda twórcza Alexy Meade jest chroniona przez amerykańskie prawo patentowe. Czy artystka mogłaby opatentować swoją metodę twórczą również w naszym kraju? Co może (a co nie) uzyskać prawo do patentu zgodnie z polskim prawem własności intelektualnej? W jaki sposób Amerykanka mogłaby zabezpieczyć swoje dzieła w naszym porządku prawnym?

Patent na wynalazek. 5 najważniejszych cech wynalazku

Zgodnie z polskim prawem opatentować, czyli otrzymać dokument poświadczający prawo wyłącznego korzystania z jakiegoś wynalazku, można tylko wynalazek. Zgodnie z definicją zawartą w ustawie z 30 czerwca 2000 r. prawo własności przemysłowej, wynalazek to nowe rozwiązanie techniczne posiadające poziom wynalazczy i nadające się do tzw. przemysłowego zastosowania (art. 24 p.w.p.). To w teorii. A w praktyce? Oto 5 cech, które musi spełniać wynalazek, aby Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej mógł udzielić na niego patentu:

– rozwiązanie (wynalazek) musi być twórczym produktem umysłu i cechować się zupełnością; opatentować można tylko takie rozwiązanie, które wskazuje na wszystkie kroki i środki niezbędne do tego, aby uzyskać założony efekt – musi być to proces twórczy ukończony (w przeciwieństwie do przedmiotu chronionego przez prawo autorskie – utwór, by był chroniony przez prawo nie musi mieć formy ukończonej);

– rozwiązanie musi mieć charakter techniczny i dotyczyć tzw. wytworu materialnego; mam tutaj na myśli np. wynalazki konstrukcyjne (różnego rodzaju urządzenia), substancje (roztwory, mieszaniny, nowe związki chemiczne czy nowe ich zastosowanie dajmy na to.. nowe zastosowanie aspiryny do leczenia choroby wieńcowej) lub nowatorskie rozwiązania technologiczne np. nowatorski sposób transportu czy konserwowania żywności;

Co nie będzie miało charakteru technicznego? Rozwiązania o charakterze organizacyjnym (np. innowacyjny sposób organizacji pracy pracowników), abstrakcyjnym (zasady gry w grę planszową czy sposoby przewidywania przyszłości), czy też rozwiązania mające charakter czysto estetyczny.

– są nowe czyli takie, które nie zostały ujawnione do wiadomości publicznej;

– posiadają tzw. poziom wynalazczy; to abstrakcyjne określenie sprowadza się do tego, że rozwiązanie, które chcemy opatentować, musi być innowacyjne i nieoczywiste nawet dla fachowca w danej dziedzinie;

– i ostatnia ważna cecha: rozwiązanie to musi nadawać się do przemysłowego zastosowania (rozwiązanie, które nadaje się tylko do pojedynczego zastosowania lub ma charakter czysto estetyczny nie będzie mogło być opatentowane).

Patent na metodę twórczą. Czy Alexa Meade może opatentować swoją metodę twórczą w Polsce?

Wynalazkami w rozumieniu przepisów polskiego prawa własności przemysłowej nie będą:

  • teorie naukowe, metody matematyczne czy wytwory o charakterze jedynie estetycznym,
  • plany, zasady i metody dotyczące działalności umysłowej lub gospodarczej,
  • gry, przedstawienia informacji, programy do maszyn cyfrowych,
  • wytwory, których niemożliwość wykorzystania może być wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad nauki (np. nierealne perpetuum mobile).

Znając już niezbędne cechy wynalazku do uzyskania prawa z patentu wiesz już, że innowacyjna metoda tworzenia prac twórczej Amerykanki nie mogłaby niestety zostać opatentowana w naszym kraju. Nie oznacza to jednak, że twórczość Alexy pozostałaby całkowicie poza ochroną prawną. Każda z prac Alexy to przecież przedmiot prawa autorskiego (utwór), a wiec wytwór działalności twórczej o indywidualnym charakterze, które prawo autorskie chroni już w momencie ustalenia (nawet wtedy, gdy utwór ma jeszcze postać nieukończoną). W przypadku naruszenia jej praw jako twórcy Alexa mogłaby posłużyć się przepisami ustawy z 4 lutego o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz wykorzystać przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

***

Fot.: DSC00608, autor: Zengame, CC BY 2.0, okładka: Fotolia