Jesteśmy partnerem pierwszego, papierowego wydania magazynu  SEZON MAG zatytułowanego „Fashion is knowledge”, którego premiera odbyła się w ostatni czwartek w warszawskiej kawiarni STOR. W pierwszym wydaniu magazynu SEZON MAG znajdziesz moje odpowiedzi na pytania młodych projektantów o prawne aspekty zakładania działalności gospodarczej, budowę marki czy umowy niezbędne przy okazji organizacji pokazu mody.

PYT. 1: Zuzanna Feliga: Jestem studentką Katedry Mody ASP. W tym roku skończę studia. Chciałabym założyć własną markę. Co powinnam zrobić najpierw/ o co zadbać na starcie?

Branża modowa to wymagający rynek. Oprócz dobrego pomysłu na własny biznes, ogromnej pasji i dużej, długoterminowej determinacji z całą pewnością przyda Ci się również solidna wiedza z podstaw biznesu, marketingu i prawa. Warto, abyś wiedziała, że Twój pomysł na biznes nie jest chroniony przez prawo. Chroniona może być natomiast jego realizacja – konkretne projekty, kroje ubrań i dodatków, logo czy nazwa Twojej firmy. W zabezpieczeniu tych elementów może pomóc Ci zarówno prawo autorskie, jak i prawo własności przemysłowej. Musisz wiedzieć co to jest utwór i znać jego odmiany (koniecznie dowiedz się czym różni się inspiracja od opracowania cudzego utworu – nie chcesz chyba być kolejnym projektantem, który nazywa „plagiatem” coś, co wcale nim nie jest?). Z całą pewnością powinnaś również wiedzieć co to jest znak towarowy i wzór przemysłowy. Kopiowanie „pomysłów” – krojów, wykończeń czy też całych projektów – to codzienność branży modowej. Dlatego warto, abyś zawczasu znała również sposoby ochrony swoich projektów i metody walki z ich nielegalnym powielaniem, m.in. przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji czy przepisy prawa własności przemysłowej. Prowadzenie własnego biznesu to niekończąca się nauka na wielu płaszczyznach, która może stać się największą przygodą i radością Twojego życia – powodzenia!

PYT. 2: Wojtek Haratyk: Jak można zabezpieczyć się przed podniesieniem ceny za czynsz przy umowie najmu butiku. Czy np jeżeli ktoś podbije cenę najmu, to kto ma pierwszeństwo itp?

Jeżeli pomiędzy stronami nie doszło jeszcze do zawarcia umowy najmu to – co do zasady – pierwszeństwo będzie miał ten, kto zaproponuje wyższą cenę za wynajem lokalu. Jeśli natomiast pomiędzy stronami doszło już do zawarcia umowy przedwstępnej (strony umówiły się na określoną kwotę za wynajem i ją zaakceptowały) wówczas osoba, która jest zainteresowana wynajmem lokalu może – dla zabezpieczenia zawarcia umowy – zapłacić wynajmującego zadatek. Zadatek to zabezpieczenie na wypadek sytuacji, gdyby najemca nie wywiązał się ze swojego zobowiązania: chciał zmienić warunki umowy przedwstępnej (na przykład podnieść cenę najmu lokalu) lub wycofać się z jej zawarcia wbrew woli drugiej strony. Wynajmujący, który nie wykona swojego zobowiązania będzie musiał zwrócić najemcy zadatek w dwukrotnej wysokości. To, czy wynajmujący będzie mógł podnieść cenę wynajmu lokalu już w trakcie trwania umowy pomiędzy stronami zależy zaś od tego, co strony ustaliły w umowie. Warto pamiętać o tym, że zasada swobody umów to jedna z podstawowych zasad prawa cywilnego. W przypadku jakiegokolwiek konfliktu pomiędzy stronami pierwszeństwo będą miały zawsze postanowienia umowne. Warto więc o nie odpowiednio zadbać jeszcze przed zawarciem umowy (na przykład konsultując umowę z zaufanym prawnikiem).

PYT. 3: Przemysław Piniak: Czy jest możliwość zastrzeżenia jakiego wzoru, czy to modelu buta, czy jakiegoś printu? Kto decyduje o tym czy projekt jest na tyle oryginalny, że można go „opatentować”? A jeżeli istnieje taka procedura to jakie kroki należy poczynić jeżeli chcemy zastrzec swój projekt?

Oczywiście. Ochrona prawna wzorów możliwa jest zarówno dzięki przepisom prawa autorskiego, jak i przepisom prawa własności przemysłowej. Każdy przejaw twórczej działalności człowieka o cechach oryginalności i indywidualności (a więc oryginalny wzór torebki czy krój spodni) będzie chroniony przez prawo autorskie. Warto wiedzieć, że ochrona prawa autorskiego przysługuje twórcy niezależnie od spełnienia jakichkolwiek formalności. Silniejszą ochronę wzoru możesz uzyskać rejestrując swój wzór w Urzędzie Patentowym RP jako tzw. wzór przemysłowy. Aby uzyskać prawo z rejestracji należy dokonać prawidłowego zgłoszenia wzoru do Urzędu Patentowego RP, a następnie poczekać na jego pozytywną ocenę. To Urząd Patentowy RP wydaje decyzję o przyznaniu (bądź nie) prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Najważniejszymi cechami wzoru przemysłowego są jego „zewnętrznie postrzegalne właściwości”, a więc – najprościej mówiąc – jego wygląd. Aby uzyskać pozytywną ocenę Urzędu Patentowego wzór musi być nowy oraz posiadać indywidualny charakter. Wzorem przemysłowym może być zarówno nowoczesny krój sukienki, oryginalny model torebki lub wyjątkowy kształt designerskiego fotela.

PYT. 4: Michał Pająk: Jakie działania prawne należy podjąć przed organizacją pokazu mody?

Przygotowując tak duże przedsięwzięcie jak pokaz mody należy pamiętać o całym szeregu działań prawnych. Należy zadbać nie tylko o wynajem odpowiedniego lokalu na wydarzenie (umowa najmu) czy o nabyciu właściwiej licencji na korzystanie z utworów muzycznych czy videoklipów, które projektant chciałby wykorzystać jako tło dla prezentacji swoich projektów modowych ale również przygotować cały szereg umów dla osób pracujących przy pokazie: producentów, scenarzystów, całej ekipy technicznej i – oczywiście – modelek. W umowie z modelką – oprócz zapisów regulujących zakres praw i obowiązków każdej ze stron – powinna znaleźć się zgoda na rozpowszechnienie wizerunku. Co do zasady przyjęcie zapłaty za pracę podczas pokazu traktowane jest jako udzielenie zgody na rozpowszechnienie wizerunku. Niemniej jednak dobrą praktyką jest dokładne określenie w umowie z modelką zakresu udzielonej zgody i czasu jej obowiązywania. W celu uzyskania zaś licencji na korzystanie z utworów muzycznych lub audiowizualnych należy zgłosić się do odpowiedniej miejscowo dyrekcji okręgowej ZAIKS-u i złożyć wniosek na uzyskanie licencji na korzystanie z utworów na konkretnych polach eksploatacji. Wszystkie niezbędne informacje uzyskasz na stronie ZAIKS-u lub konsultując się z zaufanym prawnikiem.

***

Pierwsze papierowe wydanie SEZON MAG możesz zakupić tutaj.

Fot.: okładka SEZON MAG autorstwa Małgorzaty Turczyńskiej