Przedmiotem prawa własności przemysłowej są – oprócz m.in. znaków towarowych i patentów na wynalazki – również wzory przemysłowe. Czym jest wzór przemysłowy i dlaczego odgrywa tak ważną rolę w świecie mody i designu? 

Wzór przemysłowy to – zgodnie z definicją zawartą w ustawie z 30 czerwca 2000 r. prawo własności przemysłowej:

nowa, posiadająca indywidualny charakter postać wytworu nadana mu w szczególności przez odpowiednie cechy linii, konturów, kolorystykę, strukturę, materiał i/lub przez jego ornamentację.

Najważniejszymi cechami wzoru przemysłowego są jego „zewnętrznie postrzegalne właściwości”, a więc – najprościej mówiąc – jego wygląd.

wzorem przemysłowym może być nowoczesny krój sukienki, oryginalny model torebki lub jedyny w swoim rodzaju kształt designerskiego fotela

RM 58 – perełka polskiego wzornictwa

Jednym z najsłynniejszych polskich wzorów przemysłowych lat 50. ubiegłego wieku jest fotel RM 58 autorstwa Romana Modzelewskiego. To wyjątkowe siedzisko o wadze 10 kg zostało wykonane z włókien szklanych oraz żywicy epoksydowej – materiałów, które w latach 50. ubiegłego wieku były absolutnymi hitami rynkowymi. Trudne dla polskiej sztuki czasy PRL sprawiły, że ten niezwykły wzór polskiego designu był w zapomnieniu przez prawie sześćdziesiąt lat.

Przełom nastąpił dopiero w 2008 r., kiedy londyńskie Vicoria & Albert Museum pokazało model RM 58 jako ikonę zimnowojennego projektowania na wystawie „Cold War Modern”. Następnie o projekcie Modzelewskiego przypomniało sobie Muzeum Narodowe w Warszawie. Fotel RM 58 był jednym z najpopularniejszych eksponatów na wystawie „Chcemy być nowocześni” (2011 r.) ukazującej polskie wzornictwo lat 50. i 60. XX wieku.

W czerwcu 2012 r. firma VZÓR postanowiła wprowadzić ten kultowy element polskiego designu do regularnej produkcji. Dzisiaj model RM 58 (zdjęcie okładkowe) jest sztandarowym produktem i znakiem rozpoznawczym marki VZÓR.

Ochrona wzoru przemysłowego

Charakterystyczny wytwór może stać się wzorem przemysłowym i uzyskać ochronę prawa własności przemysłowej, gdy spełnia następujące cechy:

  • stanowi „postać wytworu”:

Sformułowanie „postać wytworu” należy rozumieć jako wygląd przedmiotu, jego cechy zewnętrzne, które podlegają percepcji zmysłów, np. kształt i strukturę, układ linii, konturów, właściwość powierzchni (która może być gładka, chropowata, matowa lub połyskująca, wklęsła lub wypukła), barwę, kolorystykę, ornamentację.

  • jest nowy:

Wytwór musi być nowy, a więc: nieujawniony, nieudostępniony wcześniej publicznie, niemający identycznego odpowiednika.

  • posiada indywidualny charakter:

Wytwór musi być charakterystyczny czyli posiadać cechy, które odróżniają go od innych podobnych wytworów. Wzór przemysłowy będzie odznaczać się indywidualnością, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku „różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony już wcześniej” (art. 104 ust. 1 p.w.p.).

przeciętny, świadomy konsument powinien mieć poczucie, że widzi coś świeżego, nowego, coś, czego nigdy wcześniej nie spotkał

Co istotne, jako wzór przemysłowy chroniony jest jedynie wygląd zewnętrzny wytworu, nie zaś sam produkt. Cechy techniczne lub użytkowe wytworu nie mają żadnego znaczenia przy ocenie zdolności rejestracyjnej wzoru.

Dlaczego warto chronić wzór przemysłowy?

Wzór przemysłowy – podobnie jak znak towarowy – nabywa ochronę prawa własności przemysłowej poprzez rejestrację w Urzędzie Patentowym RP. Dlaczego warto postarać się o taką rejestrację? Rejestracja wzoru przemysłowego zabezpiecza producenta przed kopiowaniem bądź podrabianiem wzoru przez konkurentów, a w konsekwencji prowadzi do zwiększenia jego zysków finansowych.

Uzyskanie ochrony z rejestracji wzoru przemysłowego podnosi wartość produktu i daje projektantowi lub producentowi prawo wyłącznego korzystania ze wzoru w sposób zarobkowy na całym obszarze naszego kraju. Rejestracja wzoru przemysłowego zabezpiecza producenta przez kopiowaniem bądź podrabianiem wzoru przez konkurentów, a w konsekwencji prowadzi do zwiększenia jego zysków finansowych. Ochrona prawna wzoru przemysłowego powinna stanowić więc pierwszoplanowy element strategii marketingowej każdego dbającego o swoje interesy projektanta lub producenta.

***

Fot.: RM 58 classic -Roman Modzelewski, producent: VZÓR, www. atakdesign.pl