„Kubuś Puchatek” w domenie publicznej. Jakie dzieła znalazły się w domenie publicznej w 2022 roku?

Opublikowano

Z początkiem każdego nowego roku do domeny publicznej trafia tysiące dzieł, dla których wygasł okres trwania autorskich praw majątkowych. Utwór, który trafił do domeny publicznej, może być swobodnie modyfikowany i wykorzystywany, również w celach komercyjnych. Jakie dzieła przeszły do domeny publicznej z początkiem 2022 roku? Domena publiczna w 2022 roku – zapraszam do lektury.

Domena publiczna – definicja

Pojęcie „domeny publicznej” nie jest zdefiniowanym terminem prawniczym. Wyjaśnienia pojęcia „domena publiczna” próżno też szukać w przepisach prawa. Jak zatem należy rozumieć „domenę publiczną”? Domena publiczna to pewna umowna sfera, w której znajdują się utwory, dla których upłynął czas trwania autorskich praw majątkowych. 

Przypomnijmy, że czas trwania autorskich praw majątkowych nie jest ograniczony (zobacz: Jak długo trwa ochrona praw autorskich?). Zgodnie z przepisami ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, autorskie prawa majątkowe trwają od momentu ustalenia (powstania) dzieła, przez cały okres życia twórcy i wygasają 70 lat po jego śmierci. Następnie trafiają w sposób automatyczny do domeny publicznej.

Dlaczego domena publiczna jest tak atrakcyjna? Ponieważ utwory znajdujące się w domenie publicznej możesz bezpłatnie wykorzystywać w dowolnym celu, również komercyjnym. Co więcej, możesz je także swobodnie modyfikować.

Artur Szyk i Arnold Schönberg

Autorskie prawa majątkowe trwają od momentu ustalenia (powstania) dzieła, przez cały okres życia twórcy i wygasają dopiero 70 lat po jego śmierci. To oznacza, że z początkiem 2022 r. do domeny publicznej trafiły dzieła twórców zmarłych w 1951 roku, między innymi:

  • twórczość polskiego artysty grafika, ilustratora, scenografa i karykaturzysty Artura Szyk (1894-1951), który zasłynął swoimi odważnymi karykaturami wojennymi, w których po wybuchu II wojny światowej ukazywał Hitlera, Mussoliniego i Hirohito:

  • twórczość Arnolda Schönberga (1874-1951) austriackiego kompozytora, muzyka i pedagoga żydowskiego pochodzenia. Schönberg był pionierem muzyki dodekafonicznej i atonalności.

To jednak nie wszystko. Jakie inne dzieła przeszły do domeny publicznej z początkiem roku?

Domena publiczna w Polsce i na świecie

Prawo autorskie nie jest jednolite we wszystkich krajach. Również zasady, na podstawie których dzieła trafiają do domeny publicznej różnią się od siebie w różnych częściach świata.

Prawo amerykańskie zupełnie odmiennie wyznacza moment przejścia utworu do domeny publicznej. Zgodnie z amerykańskim prawem autorskim utwór prawa autorskie jest chroniony przez okres 95 lat od chwili powstania, po czym trafia – co do zasady – do domeny publicznej. W przypadku amerykańskiego prawa autorskiego przejście utworu do domeny publicznej nie jest więc zależne od daty śmierci jego twórcy – jak w przypadku polskiego prawa autorskiego – a od roku powstania konkretnego dzieła.

I właśnie dlatego, 1 stycznia 2022 roku do domeny publicznej trafiła długo wyczekiwana powieść dla dzieci „Kubuś Puchatek” autorstwa brytyjskiego pisarza  A.A.Milne, który stworzył swoją słynną powieść w 1926 roku. Co to w praktyce oznacza?

„Kubuś Puchatek” w domenie publicznej

Fakt przejścia do domeny publicznej „Kubusia Puchatka” powinien oznaczać, że dzisiaj każdy ma prawo do jego swobodnego wykorzystywania, również w celach komercyjnych. Czy tak jest w rzeczywistości? Niestety nie. Wiele lat temu prawa autorskie do „Kubusia Puchatka” wykupił koncern The Walt Disney Company, który postanowił „wzmocnić” ochronę prawną „Kubusia Puchatka” i jego przyjaciół poprzez skorzystanie z przepisów prawa znaków towarowych.

The Walt Disney Company jest dzisiaj właścicielem szeregu znaków towarowych, które zapewniają The Walt Disney Company prawa wyłączne do korzystania z postaci znanych z historii o Kubusiu Puchatku w celach komercyjnych na tych terytoriach, na których dokonano rejestracji. Jak to możliwe?

Jest to możliwe, ponieważ prawo własności przemysłowej [którego częścią jest prawo znaków towarowych] stoi niejako „obok” prawa autorskiego, jako niezależny system zasad prawnych. Dlatego pomimo faktu, że dzieło trafiło do domeny publicznej, jego wykorzystywanie może być „sztucznie” ograniczane poprzez wcześniejszą rejestrację znaków towarowych.

Przykładowo, jako słowny znak towarowy Unii Europejskiej chronione jest oznaczenie słowne „WINNIE THE POOH” między innymi w klasie 9 według klasyfikacji nicejskiej [urządzenia i przyrządy naukowe, oprogramowanie etc.], 16 [papier, tektura i wyroby papierowe, materiały piśmienne etc.], 18 [parasole, kufry i walizki podróżne etc.], 21 [ przybory kuchenne i gospodarstwa domowego, pojemniki, porcelana, wyroby szklane i ceramiczne], 24 [ tekstylia, wyroby tekstylne etc.] oraz 25 [ubrania, buty, nakrycia głowy] oraz 28 [ gry, przedmioty do zabawy, ozdoby choinkowe etc.].

Jako słowny znak towarowy Unii Europejskiej chroniony jest również „PIGLET” czyli nasz polski „Prosiaczek”.

Domena publiczna vs. znak towarowy 

Co w takim razie należy zrobić w przypadku, gdy chcemy skorzystać z dzieła znajdującego się w domenie publicznej, którego poszczególne elementy mogą być chronione jako znaki towarowe?

Należy dokonać badania prawego, które pozwoli nam odpowiedzieć na pytanie jakie znaki towarowe są zarejestrowane na rzecz wybranego uprawnionego a następnie dokonać analizy, która da nam odpowiedź na pytanie o to, czy planowane przez nas działania twórcze lub biznesowe są bezpieczne = zgodne z prawem. Warto pamiętać, że znaki towarowe są chronione dla określonych w zgłoszeniu towarów lub usług. Może się zatem tak zdarzyć, że planowane przez nas działania twórcze lub biznesowe nie stoją w kolizji z zakresem ochrony wynikającym z uzyskania prawa wyłącznego na znak towarowy. Aby mieć jednak pewność, że tak jest, konieczna jest odpowiednio przeprowadzona analiza prawna.

***

fot. Winnie the Pooh – Google Art Project 

Zobacz także:

Czy wiesz, że Lookreatywni to nie tylko baza wiedzy?

Jesteśmy zaufanym partnerem, który nie tylko doradza i zabezpiecza klienta pod względem prawnym, ale również wspiera go biznesowo.